Adnin Hasić, član Upravnog odbora Udruženja civilnih žrtava rata Grada Mostara, za Detektor kaže da su 24. augusta 1993. godine bojovnici Kažnjeničke bojne Hrvatskog vijeća obrane (HVO), prilikom zauzimanja i napada na naselje, počinili zločine nad civilnim stanovništvom i zarobljenim pripadnicima Armije BiH.
“Tog dana je ubijeno devet civila, među kojima je troje djece (…) Nažalost, izvršioci ovog zločina ni dan-danas nisu procesuirani. Apelujemo stalno da Tužilaštvo BiH i ostala tužilaštva procesuiraju ne samo ovaj zločin nego sve zločine koji su počinjeni na području BiH, pa tako i zločin nad civilnim stanovništvom u Raštanima iz augusta 1993. godine”, navodi Hasić.
Među jedinicama koje su ulazile u kuće, spominje se “Kažnjenička bojna”. Kuće u Raštanima su zapaljene, a veća grupa Bošnjaka je odvedena u logor “Heliodrom”.
U prvostepenoj presudi u predmetu protiv Mladena Naletilića zvanog Tuta i Vinka Martinovića zvanog Štela, bivših komandanata jedinice “Kažnjenička bojna”, navodi se da je krajem augusta 1993. godine kontrolu nad Raštanima preuzelo Hrvatsko vijeće obrane (HVO).
Bivši komandant jedinice “Kažnjenička bojna” HVO-a Mladen Naletilić – ranije osuđen na 20 godina zatvora zbog ratnog zločina nad civilima s područja Mostara – preminuo je u 75. godini. Martinović je u Haagu osuđen na 18 godina zatvora zbog zločina u Hercegovini.
Prema Detektorovoj “Bazi sudski utvrđenih činjenica”, između Armije BiH i HVO-a došlo je do niza sukoba za kontrolu nad Raštanima, te su se vojske smjenjivale u preuzimanju kontrole nad ovim mjestom. Dio sela Raštani je razoren do kraja septembra 1993. godine.
Žene i djeca koji su se nalazili u Raštanima 24. augusta 1993. bili su podvrgnuti fizičkom i duševnom nasilju, kao i seksualnom nasilju. Zarobljenici su poslove obavljali i na liniji u Raštanima, uključujući i skupljanje leševa, pri čemu su bili izloženi granatiranju i puščanoj vatri tokom sukoba, a te poslove nisu radili dobrovoljno. Nedaleko od jedne kuće u selu Raštani, 24. augusta 1993. vojnici HVO-a su otvorili vatru i ubili četvoricu muškaraca Bošnjaka koji su se prethodno predali.
Iz Organizacionog odbora su naveli da obilježavanje godišnjice zločina predstavlja čin sjećanja i poštovanja prema žrtvama, ali i trajnu obavezu da se njihova imena i stradanja sačuvaju od zaborava.
Pozivaju građane da svojim prisustvom iskažu poštovanje prema ubijenim Bošnjacima Raštana i podsjete na važnost njegovanja kulture sjećanja i istine o stradanjima. Planirano je i da se u nedjelju u džamiji nakon akšam-namaza prouči hatma žrtvama zločina.
