Akcija “Student u svakom selu” u Republiku Srpsku stigla je 22. septembra, mjesec dana prije vanrednih parlamentarnih izbora u Srbiji, zakazanih za 25. oktobar. Planirane su rute Bijeljina, Brčko, Doboj i Banjaluka na jednoj, te Trebinje, Višegrad, Bratunac i Zvornik na drugoj strani.
Studenti su najavili da žele razgovarati sa građanima koji imaju pravo glasa u Srbiji. “Razgovaramo sa našim narodom, šireći priču o studentima koji pobeđuju“, glasila je njihova najava putem društvenih mreža.
Prvi ozbiljniji problem pojavio se 23. septembra u Brčkom. Policija Brčko distrikta saopštila je da je na Trgu mladih zatekla štand, dijeljenje letaka i više okupljenih osoba, nakon čega je identifikovala dvojicu organizatora.
Prema policijskom saopštenju, oni nisu dostavili obavještenje o održavanju mirnog okupljanja, što je policija okarakterisala kao kršenje Zakona o mirnom okupljanju. Kako su organizatori strani državljani, protiv njih je pokrenut skraćeni prekršajni postupak pred Osnovnim sudom Brčko distrikta, te su novčano kažnjeni.
Policija je istovremeno naglasila da okupljanje “nije spriječeno niti prekinuto” i da su policajci postupali radi obezbjeđivanja reda i poštovanja zakona.
Advokat Aleksandar Jokić smatra da je riječ o zloupotrebi policijskih ovlaštenja jer se radilo o mirnim razgovorima sa građanima, bez protestnih poruka ili opasnosti po javni red, te osporava način na koji je prema učesnicima primijenjen zakon.
“Jasno je da su u pitanju bezazleni mirni skupovi, odnosno okupljanja studenata koji su imali za cilj samo da razgovaraju sa građanima, bez ikakvih protestnih nota, poruka ili bilo kakvih opasnosti po javni red i mir”, kazao je Jokić, nazivajući policijsko postupanje sramotnim.
Dan poslije iskustva iz Brčkog, studenti su stigli u Doboj. Planirani razgovor sa građanima, koji su se okupili u parku u centru Doboja, ponovo je prekinula policija.
Na snimcima objavljenim na društvenim mrežama vide se policajci koji nekoliko učesnika odvode u stranu, kako se kasnije ispostavilo, na višečasovni informativni razgovor.
Do objavljivanja ovog teksta, iz Policijske uprave Doboj nisu saopštili zbog čega je policija intervenisala, da li su studenti bili formalno privedeni, koliko je postupanje trajalo i da li je protiv njih pokrenut postupak.
Objava na društvenim mrežama stranice “Student u svakom selu”.
Postupanje policije u Brčkom i Doboju podsjeća na scene od prije nekoliko godina u Banjaluci kada su masovno privođeni članovi grupe “Pravda za Davida”, smatra aktivista iz Banjaluke Ozren Perduv.
“‘Pravda za Davida’ je bila ogromna prijetnja ovom režimu, i dan-danas smo. A tek što su studenti u Srbiji ogromna prijetnja po režim Aleksandra Vučića. Iz tog razloga oni pokušavaju na sve moguće načine – policijom, blokadama, privođenjima, provokacijama, botovima na društvenim mrežama, na sve moguće načine, i svi se resursi koriste. I državni resursi, i resursi na društvenim mrežama, dakle apsolutno svi resursi se koriste kako bi se pokušalo ugušiti ono što rade studenti u Srbiji, a to su isto primjenjivali i ovdje kod nas”, rekao je Perduv za Detektor.
Kako je rekao, ubijeđen je da je neka vrsta naređenja o postupanju protiv studenata domaćim institucijama došla iz Beograda, odnosno od strane predsjednika Srbije i vrha vlasti u toj državi.
Zbog postupanja policijskih službenika, reagovali su i iz Kuće ljudskih prava u Banjaluci. Oni podsjećaju da prava na slobodu kretanja, okupljanja i izražavanja predstavljaju univerzalna i Ustavom zagarantovana ljudska prava.
“Svako neopravdano ograničavanje tih prava, zastrašivanje ili demonstracija sile nad mladim ljudima koji na miran način učestvuju u društvenim aktivnostima, predstavlja direktan udar na temelje demokratskog društva i vladavinu prava. Policijski organi u Brčko distriktu i Doboju imaju zakonsku obavezu da djeluju isključivo u službi bezbjednosti građana i posjetilaca, poštujući najviše standarde ljudskih prava, a nikako kao instrument političkih partija, represije ili pritiska. Neprihvatljiva je zloupotreba ovlaštenja i prava, naročito na štetu građana koji se mirno okupljaju”, navedeno je u saopštenju.
I advokata Aleksandra Jokića ovi događaji podsjećaju na godine u kojima je policija u Banjaluci legitimisala, privodila i prekršajno prijavljivala članove grupe “Pravda za Davida”.
“Činjenica da su privedeni zbog ničega, i nečega što ni policija na kraju nije okarakterisala kao prekršaj, jeste dokaz da govorimo o zloupotrebi službenog položaja, odnosno zloupotrebi moći”, napominje Jokić.
Detektor je ranije dokumentovao najmanje 160 prekršajnih i krivičnih prijava protiv banjalučkih aktivista, od kojih sudovi u trenutku tog izvještavanja nisu potvrdili opravdanost nijedne o kojoj su odlučivali, kao i kasnije pravosnažne presude kojima je utvrđena diskriminacija pojedinih članica grupe od strane MUP-a Republike Srpske.
Policijsko postupanje nije bilo jedino sa čim su se studenti susreli. Udruženje veterana “Garda Panteri” iz Bijeljine objavilo je saopštenje u kojem je studente nazvalo “blokaderima”.
Udruženje je pozvalo “bratska udruženja” i “patriotski orijentisanu omladinu” da “zabrane ove događaje u Republici Srpskoj”, uz poruku da oni koji, prema njihovom stavu, “ruše Srbiju” nisu dobrodošli u Republici Srpskoj.
Dan kasnije, u Višegradu se dogodio incident, a na snimku koji je prvi objavio objavio N1, i koji su prenijeli drugi mediji, vidi se muškarac kako prilazi studentima, verbalno ih napada i pokušava da im otme transparent.
Ozren Perduv. Foto: Detektor
Ozren Perduv događaj u Višegradu, ali i ostalim gradovima, vidi kao dio šire atmosfere koja je pratila studentsku turneju.
“Vidjeli ste šta je bilo u Višegradu. Otimani su transparenti, ljudi su vrijeđani, ponižavani”, kazao je Perduv.
Odluka o definitivnom prekidu akcije, odnosno obustavljanju sastanaka sa građanima, objavljena je 25. septembra.
“Od početka naših zakazanih razgovora u više gradova suočavali smo se sa opstrukcijama i postupanjem policije, kao i lokalnim provokatorima”, naveli su učesnici inicijative “Student u svakom selu” na društvenim mrežama.
Dodali su da iz Republike Srpske odlaze sa većim poštovanjem prema ljudima koji su ih dočekali i zahvalili onima koji su bili uz njih “u najvećim neprilikama”.
Sa dolaskom studentskog karavana, prema riječima Perduva, krenula je i najezda komentatora putem društvenih mreža, takođe iz Srbije.
“Ne možete da vjerujete koliko ljudi, botova, komentara, to sve iz Srbije nalozi. I onda kreće gomila naloga da komentariše, da pljuju. I ne brišem te komentare. Dovoljno je da ljudi samo pogledaju te komentare, njihovu pismenost, kulturu, odnosno nekulturu, bahatost, primitivizam. Dakle, to je najbolja slika onoga ko stoji iza tih botova, ko ih je tu poslao i ko sa njima upravlja i komanduje”, izjavio je Perduv za Detektor i dodao da su odustajanjem od aktivnosti studenti poslali dodatno sliku o tome kakvo je stanje u Republici Srpskoj.
