U saopštenju Helsinškog odbora za ljudska prava u Srbiji navode da je slika Srbije koja se ovih dana vidjela u Beogradu zatekla svijet, koji je godinama tolerisao glorifikaciju ratnih zločinaca, a posebno Mladića.
“Desetine hiljada ljudi na njegovoj sahrani, uz državne počasti i učešće veterana Vojske Republike Srpske, pokazuju da se odnos prema Mladiću nije suštinski promijenio. Naprotiv, ono što je dugo bilo prisutno na marginama društva, sada je dobilo masovnu i javnu manifestaciju”, poručili su iz Helsinškog odbora.
Navode da ovo nije samo priča o Mladiću, već i o posljedicama dugogodišnje politike tolerisanja nacionalističkih narativa u Srbiji i regionu. Podsjećaju da je Zapad godinama gledao kako se rehabilituju i glorifikuju ljudi pravosnažno osuđeni za najteže ratne zločine, dok se istovremeno govorilo o evropskoj perspektivi Srbije, stabilnosti regiona i “konstruktivnoj” ulozi Beograda.
“Ono što svjetski zvaničnici danas tretiraju kao šok i incident, zapravo je direktna posljedica njihove sopstvene dugogodišnje kalkulacije. Zapadna diplomatija je svjesno izabrala prividnu stabilnost umjesto suštinske demokratizacije, žmireći na slavljenje ratnih zločinaca dok su se iza zatvorenih vrata vodili razgovori o partnerstvu”, stoji u saopštenju.
Dalje navode da se u tom periodu razvija i koncept “Srpskog sveta”, koji su međunarodni akteri tretirali kao bezopasnu retoriku za unutrašnju upotrebu. Napominju da su ključne ideje ovog koncepta – o posebnoj povezanosti Srbije s Republikom Srpskom i Srbima u regionu – postajale sve vidljivije u političkom i javnom prostoru.
Dok je svijet šutio i gledao na drugu stranu, stoji u saopštenju, taj koncept je, korak po korak, brisao granice između kulturne saradnje i političke integracije. Upravo zato, smatraju iz Helsinškog odbora, sve ono što je pratilo Mladićevu smrt i sahranu ne može se posmatrati kao spontani izliv emocija ili nepredviđeni eksces.
“Riječ je o vješto pripremljenom i sinhronizovanom igrokazu u kojem su država, vojska i crkva djelovale na istom zajedničkom zadatku – glorifikaciji ratnog zločinca. Svaka od ovih institucija imala je svoju jasnu ulogu u predstavi koja je imala za cilj da rehabilituje politiku devedesetih i zvanično legitimiše ono što je godinama građeno u sjenci”, naglašavaju iz Helsinškog odbora.
Prema njihovim tvrdnjama, ova masovna manifestacija, organizovana uz logističku podršku i najviše državne i vjerske počasti, poslužila je kao idealna pozornica za slanje jasne i nedvosmislene poruke da su Srbija i Republika Srpska jedno.
“Međunarodna zajednica danas ne svjedoči nikakvom iznenađenju, već samo žanje logičan ishod sopstvenog oportunizma i politike popuštanja, dok posmatra kako se nekadašnji nacionalistički narativi pretvaraju u opipljivu političku i teritorijalnu realnost”, zaključili su.
U junu 2021. godine Mladić je pravosnažno osuđen na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, progone Bošnjaka i Hrvata, terorisanje građana Sarajeva i uzimanje pripadnika UNPROFOR-a za taoce. Preminuo je 27. augusta u Pritvorskoj jedinici Međunarodnog mehanizma za krivične sudove u Haagu.
Sahranjen je jučer na beogradskom Topčiderskom groblju, uz prisustvo više hiljada građana, veterana, policije i pripadnika različitih desničarskih organizacija. Jučerašnjoj komemoraciji i sahrani prisustvovali su zvaničnici iz Republike Srpske i Srbije.
