Kako navodi Transparency, najveće iznose potrošili su Savez nezavisnih socijaldemokrata (SNSD) 1,8 miliona KM, zatim Stranka demokratske akcije (SDA) 1,3 miliona KM, Socijaldemokratska partija (SDP) 1,1 milion, dok je Pokret Sigurna Srpska (PSS) potrošio oko milion maraka.
Prema monitoringu, oglasi na bilbordima koštali su oko šest miliona, predizborni skupovi 2,8 miliona, dok vrijednost oglašavanja u najvećim medijima iznosi 1,9 miliona KM. Dodatno, prema podacima kompanije “Meta”, na online oglase je do sada potrošeno oko 300.000 KM.
Iz Transparencyja pojašnjavaju da ovi podaci nisu konačni i ne uključuju troškove oglašavanja i predizbornih skupova u finišu kampanje, te da na sve ovo treba dodati još i brojne emisije i druge promotivne sadržaje u medijima koji su imali karakter plaćene promocije ali nisu tako označeni, dok njihova vrijednost iznosi gotovo milion KM.
Posmatrači Transparencyja su u kontekstu funkcionerske kampanje ispratili 72 događaja javnih institucija, a na 77 posto njih prisutni su bili kandidati na izborima. Prema monitoringu, u 35 posto slučajeva slale su se političke poruke, ali u nekim slučajevima nije bilo sankcija, iako je zakonom zabranjeno vođenje kampanje na događajima finansiranim javnim sredstvima.
“Jedan od primjera koji je ostao bez sankcije jeste prijava zbog promocije kandidata HDZ-a na obilježavanju akcije ‘Maestral’ u Jajcu. Transparency International je problematizovao to što je voditelj programa Darijanu Filipović predstavio kao kandidatkinju HDZ-a, dok je predsjednik Udruge ‘13. rujan’, koja se finansira iz budžeta i organizuje događaj, navodio poimenično kandidate ove stranke za različite nivoe vlasti”, navode iz ove organizacije.
Posmatrači su zabilježili u posljednja tri mjeseca preko 2.850 primjera koji se mogu okarakterisati kao korištenje javnih resursa za izbornu kampanju. Do sada je Centralnoj izbornoj komisiji (CIK) podneseno 78 prijava koje obuhvataju 136 različitih pojava koje se u najvećoj mjeri odnose na zloupotrebu javnih resursa i preuranjenu kampanju.
“CIK je do sada po prijavama Transparency Internationala izrekao 271.000 KM sankcija političkim subjektima. Ipak, novčane kazne CIK-a nisu djelovale odvraćajuće na ključne aktere, jer su se prekršaji ponavljali i postajali učestaliji kako se približavao dan izbora, a nisu uticale ni na promjenu političke kulture i percepcije javnosti, jer su izostale kazne za zloupotrebu javnih resursa i većina ih se svela na preuranjenu kampanju”, smatraju u Transparencyju.
Poseban problem je odbijanje CIK-a da sankcioniše masovne pojave indirektne kupovine glasova javnim novcem kroz podjelu jednokratnih davanja različitim kategorijama građana. Do sada je Transparency evidentirao preko 78 miliona KM podijeljenih kroz jednokratna davanja različitim kategorijama.
Najveći iznos, od skoro 47 miliona, podijelila je Vlada Republike Srpske za jednokratnu pomoć penzionerima, studentima i učenicima, iako prvobitnim budžetom to uopšte nije bilo planirano. CIK je zaključio da u pomoći penzionerima od 80 i 120 KM nema zloupotrebe javnih resursa, a takvom stavu usprotivila su se dva člana CIK-a.
Gotovo 60 posto uočenih zloupotreba odnosilo se na intenziviranje javnih radova u predizbornom periodu. Vrijednost radova koji su otvoreni ili započeli u predizbornom periodu iznosi preko 745 miliona KM.
“CIK kampanju ‘Srpska te voli’, finansiranu iz budžeta, nije ocijenio kao zloupotrebu javnih resursa za kampanju, iako su kroz nju promovisani kandidati SNSD-a i to u informativnim emisijama RTRS-a (…) CIK je obustavio i postupak zbog stranačkih tribina SDA u osnovnim školama u periodu zabranjenog vođenja izborne kampanje, a nije utvrđena ni zloupotreba javnih resursa kada su se na zvaničnoj stranici Općine Kupres pojavljivali funkcioneri HDZ-a BiH i poruke same stranke, ponovo zato što nije bilo direktnog poziva građanima da podrže HDZ ili njegove kandidate”, kažu iz Transparencyja.
