Podaci iz izvještaja Organizacije za sigurnost i saradnju (OSCE) za 2024. godinu pokazuje da su slučajevi zločina iz mržnje u Bosni i Hercegovini i dalje vrlo prisutni, iako se situacija poboljšala u odnosu na prethodni period.
U izvještaju koji su sa OSCE-om kreirale organizacije iz civilnog sektora, među kojima i Balkanska istraživačka mreža Bosne i Hercegovine (BIRN BiH), navedeno je da su ključni problemi nedostatak evidentiranja slučajeva zločina iz mržnje, neujednačenost nadležnosti enititeta, što na kraju proizvodi nepovjerenje žrtava u institucije.
Preporuka je da institucije više međusobno sarađuju, naročito državne institucije i nevladin sektor, te da, kao mjera prevencije, treba povećati pravosudne kapacitete.
“Mnogi incidenti zasnovani na predrasudama možda nisu prijavljeni policiji ili su prijavljeni ali nisu pravilno evidentirani kao zločin iz mržnje”, navodi se, između ostalog, u izvještaju.
Prema podacima, ministarstva unutrašnjih poslova su tokom 2024. godine zabilježila 53 ovakva slučaja, dok je 11 slučajeva procesuirano sa osam pravosnažnih presuda, iako se napominje da su realne brojke dosta veće.
Pomak u procesuiranju ovakvih slučajeva zabilježen je u Brčko distriktu BiH, čija je skupština prošle godine usvojila izmjene Krivičnog zakona uvodeći novo krivično djelo – javno poticanje i poticanje na nasilje i mržnju.
Međutim, iako bh. institucije redovno izvještavaju o zabilježenim slučajevima, problem se nalazi u načinu evidentiranja, odnosno da ne postoji sistem na nivou države kako bi se podaci precizno prikupljali, stoga je teško razlikovati druga krivična djela od onih koja su motivisana predrasudama.
U kreiranju izvještaja, osim BIRN-a BiH, sudjelovali su Sarajevski otvoreni centar (SOC), Centar za edukaciju i istraživanje “Nahla” i Evropska asocijacija Jehovinih svjedoka.
Zabilježeni slučajevi bili su kategorizirani u odnosu na motiv, a podijeljeni su na: antikršćanske, anti-LGBT, antimuslimanske, te rasističke i ksenofobične.
Posebno je naglašeno da nije bilo izvještaja o antiromskim i antisemitskim slučajevima, te slučajevima zasnovanim na spolnoj osnovni ili invaliditetu.
Osim neujednačenosti institucija i entiteta, u izvještaju se navodi da pravosudne institucije nisu dovoljno obučene i osposobljene, te da su nužno potrebne različite obuke za policijske službenike i nosioce pravosudnih funkcija.
Uz to, kao preporuka se navodi razvijanje mehanizama podrške žrtvama te pružanje pravne i psihološke pomoći.
Uključivanje obrazovnih institucija u aktivnosti podizanja svijesti o predrasudama, diskriminaciji i mržnji jesu ključni faktor prevencije, navodi se u izvještaju, te organizovanje javnih kampanja, radionica i projekata međuvjerskog/međunacionalnog dijaloga.
