Ilustracija. Izvor: BIRN BiH
Izvještaj “Transnacionalna hobotnica – globalna žarišta organizovanog kriminala sa Zapadnog Balkana” pokazuje da kriminalne grupe s Balkana sve više djeluju u inostranstvu, te gdje se nalaze globalna žarišta aktivnosti kriminalnih grupa sa Zapadnog Balkana, kao i kakva je njihova veza s događajima iz ‘90-ih, ali i novijim zbivanjima.
U izvještaju se navodi da je značajna posljedica rata koja je pospješila kriminalne aktivnosti u inostranstvu imigracija. Tokom 1990-ih godina stotine hiljada ljudi otišlo je u Austriju, Dansku, Holandiju, Švedsku i Njemačku. Tako je, navodi se u izvještaju, Zapadna Evropa postala globalno žarište, gdje su kriminalne grupe sa Zapadnog Balkana najaktivnije, budući da je to glavno tržište za prodaju droge.
Osim Zapadne Evrope, kako stoji u ovom izvještaju, globalna žarišta aktivnosti kriminalnih grupa sa Zapadnog Balkana nalaze se u Latinskoj Americi, Turskoj, Južnoj Africi i Australiji. Prema Walteru Kempu, pokazalo se kako ova žarišta imaju određene sličnosti, ali i važne razlike.
Kako se navodi, u većini žarišta živi značajan broj pripadnika dijaspore sa Zapadnog Balkana, a u nekima ne, poput onih u Latinskoj Americi.
U mnogim žarištima, prema u izvještaju, kriminalne grupe sa Zapadnog Balkana su uznapredovale u kriminalnoj hijerarhiji u posljednjih 20 godina. Muškarci iz malih gradova širom Zapadnog Balkana organizuju isporuke više tona kokaina iz džungli u Latinskoj Americi do nekih od najužurbanijih luka u Evropi, a zatim i do ulica evropskih prijestolnica. Mornari iz malih balkanskih luka koriste jahte u prenosu droge do Južne Afrike i Australije, ili učestvuju u krijumčarenju migranata iz Turske do Zapadne Evrope.
Između ostalog, izvještaj upozorava kako su ove grupe veoma sposobne, te prihvataju nove tehnologije u sopstvenu korist, istražuju nove rute i načine krijumčarenja, i peru novac na različite načine preko kriptovaluta ili offshore računa.
Većina kriminalnih grupa sa Zapadnog Balkana ima tendenciju da djeluje diskretno i efikasno u globalnim žarištima, uprkos reputaciji da su nasilne. Većina nasilja između grupa u vezi je s poravnanjem starih računa u okviru same grupe ili s rivalima, navodi se.
Prema izvještaju, od 2015. godine je u krijumčarenju migranata izrazito prisutna i unosna kriminalna aktivnost. Zaustavljanjem protoka ljudi koji stižu do zemalja Evropske unije kroz Tursku, otvorila se mogućnost za krijumčarske i švercerske mreže, uključujući i neke sa Zapadnog Balkana.
Podaci prikupljeni za ovaj izvještaj pokazuju da migranti koji dolaze s Bliskog istoka, slijede šest glavnih kopnenih i morskih trasa kako bi stigli do svojih krajnjih destinacija u Evropi. Od ovih puteva, tri idu preko zemalja Zapadnog Balkana, od toga dva preko Bosne i Hercegovine.
I dok se problem organizovanog kriminala sa Zapadnog Balkana pomjerio u inostranstvo, aktivnosti tih grupa štete reputaciji zemalja odakle su, ne samo u procesu evropskih integracija.
U izvještaju se također navodi da neki od suštinskih uslova ranjivosti koji su uzrok zbog kojeg su ljudi napustili Zapadni Balkan i dalje postoje, poput nezaposlenosti, korupcije, nedostatka mogućnosti za napredak, frustracije koju osjećaju prema vlastima i sporog toka pristupanja Evropskoj uniji.
U izvještaju se upozorava da “ako se ne riješe ovi problemi, i dalje će postojati jedan broj mladih ljudi na Zapadnom Balkanu ili u dijaspori koji su spremni da rizikuju život zbog kriminala”.
